Gözetim ve Muayene İşleri-Uygunluk Değerlendirme

Bilindiği üzere TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü
tarafından yayımlanan 1, 2, 9, 25 ve 32 sayılı Tebliğler kapsamında yer alan ürünlere ilişkin
ithalatta ürün güvenliği denetim faaliyetlerini yürütmekle görevli kuruluş olup, söz konusu
faaliyetlerini Bakanlık tarafından belirlenen mevzuat, talimat ve uygulama rehberleri
doğrultusunda yerine getirmektedir.
İthalatta ürün güvenliği denetim süreci; başvurunun Ticaret Bakanlığı TAREKS sistemi
üzerinden yapılmasıyla başlamakta olup, bu çerçevede ithalatta hangi ürünlerin denetime tabi
tutulacağı, başvuruların risk analizine göre fiilî denetime yönlendirilmesi ile denetim kapsamı
ve kriterleri tamamen Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen TAREKS sistemi üzerinden
belirlenmektedir. Enstitümüz söz konusu süreçleri Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen
mevzuat ve uygulama esasları çerçevesinde yürütmektedir.
Enstitümüze intikal eden başvuruların denetimleri TSE BelgeNET sistemi üzerinden
yürütülmekte olup süreç, başvuru kabul aşamasında belgelerin kontrol edilmesiyle
başlamaktadır.
Mevzuatın gerekli gördüğü durumlarda fizikî muayene ve/veya numune alma işlemleri
gerçekleştirilmekte, akabinde ürünün niteliğine göre ilgili deney ve muayene süreçleri
tamamlanarak başvuru sonuçlandırılmaktadır.
Bu doğrultuda başvurulara esas tüm işlemler ve sürece dair resmî bildirimler TSE BelgeNET
sistemi aracılığıyla başvuru sahiplerine sistem üzerinden ve elektronik posta yoluyla
yapılmakta olup gerçekleştirilen bütün işlemler kayıt altına alınmaktadır. Tüm evrak yükleme
işlemleri ile bilgilendirmelerin sistem üzerinden yapılması önem arz etmektedir.
Denetim süreleri; başvuru konusu ürünün risk seviyesi, deney ve test gerekliliği, sunulan belge
ve evrakların sayısı ile doğruluğu ve ithalatçı firmaların talep edilen bilgi ve belgelere geri
dönüş süreleri gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir.
İthalatta Ürün Güvenliği Denetimi süreçlerinde yaşanan gecikmelerin önemli bir
bölümünün; eksik veya hatalı başvuru evrakı sunulması, ürün ile sunulan belgeler arasında
uyumsuzluk bulunması, yanlış veya hatalı GTİP beyanı yapılması, ilgili mevzuata uyumsuzluk,
deney raporu, uygunluk beyanı ve sertifikaların eksik, geçersiz veya doğrulanamaz olması, ön izin,
uygunluk ve dış onay süreçlerinin süresi içerisinde tamamlanmaması, TAREKS ve BelgeNET
sistemine girilen bilgilerin eksik veya hatalı olması, denetim sürecinde talep edilen bilgi ve
belgelere geç veya yetersiz geri dönüş yapılması, fizikî muayene sırasında doğru ürünün hazır
bulundurulmaması veya firma adına yetkin personel bulunmaması, kapsam dışı başvuruların
hatalı veya eksik beyan edilmesi, firmaların başvuru süreçlerini sistem üzerinden düzenli takip
etmemesi ile vekâlet ve yetkilendirme işlemlerindeki eksikliklerden kaynaklandığı
görülmektedir.
Bununla birlikte; ürünün risk seviyesi ve teknik inceleme gerekliliği, deney ve muayene
süreçlerinin doğası gereği belirli bir zamana ihtiyaç duyması ve TAREKS sistemi üzerinden
dönemsel olarak oluşan farklılaşmalar gibi teknik ve operasyonel faktörler de denetim sürelerini
etkileyebilmektedir. Örneğin, önceki yıllarda TSE denetimine yönlendirilmeyen kapsam dışı
ürünlerin denetim süreçleri de 2026 yılı itibarıyla TSE denetim sistemine dâhil edilmiştir. Bu
kapsamda oluşan ilave iş yükünün etkin bir şekilde yönetilebilmesi amacıyla gerekli teknik altyapı
iyileştirmeleri gerçekleştirilmiş, süreç organizasyonu yeniden yapılandırılmış ve personel
takviyesi sağlanarak gerekli tedbirler en kısa sürede hayata geçirilmiştir.

Enstitümüzce ithalatta ürün güvenliği denetimi süreçlerinde sürekli iyileştirme çalışmaları
aralıksız şekilde sürdürülmektedir. Bu çerçevede; denetim süreçlerinin hızlandırılması,
hizmet kalitesinin ve süreç etkinliğinin artırılması amacıyla merkezi inceleme ve uzman havuz
sistemi devreye alınmış, iş yükü dengelenmiş, süreçler sadeleştirilmiş, dijital başvuru ve takip
altyapıları güçlendirilmiş, iletişim kanalları etkinleştirilmiş ve laboratuvar ile lojistik süreçlerinde
önemli iyileştirmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, denetim faaliyetlerinde görev yapan teknik
uzman personel kapasitesi önemli ölçüde güçlendirilmiş; son yıllarda teknik uzman personel ve
süreç yönetim kapasitesinde kayda değer büyüme sağlanmıştır. 2022 yılına göre %134
oranında artış ayrıca toplam ithalatta ürün güvenliği süreçlerinde görevli personel sayısında ise
%48 artış sağlanmıştır
Yukarıda belirtilen hususlara ek olarak, Enstitümüzce gerçekleştirilen ithalatta ürün güvenliği
denetimlerinde; başvuru sahibi veya adına işlem yapanlar tarafından Ticaret Bakanlığı Ürün
Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünce yayımlanan mevzuat gerekliliklerine azami riayet
edilmesinin, denetim süreçlerinin sağlıklı ve hızlı ilerlemesine doğrudan katkı sağladığı
değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda denetim süreçlerinin hızlı, etkin ve sorunsuz yürütülebilmesi amacıyla başvuru
sahiplerinin aşağıdaki hususlara azami dikkat göstermeleri büyük önem arz etmektedir:
• Başvuru kabul aşamasında sunulması gereken bilgi ve belgelerin ilgili Tebliğ
hükümleri doğrultusunda eksiksiz, güncel, doğrulanabilir ve başvuru konusu ürünü tam olarak
temsil edecek şekilde TAREKS ve BelgeNET sistemlerine yüklenmesi gerekmektedir. Bu
kapsamda uygunluk beyanı, deney/test raporları, sertifikalar, teknik dosyalar ve diğer
destekleyici dokümanların mevzuata uygun formatta sunulması önem arz etmektedir.
• Başvuru kapsamında sunulan tüm teknik doküman ve belgeler ile ithal edilmek
istenen ürün arasında marka, model, tip, varyant, teknik özellik ve tanımlayıcı bilgiler
bakımından tam uyum bulunmalı; ürün ile belgeler arasında açık, doğrulanabilir ve izlenebilir
bir bağ kurulmalıdır.
• İthal edilmek istenen ürünlere ilişkin GTİP bilgilerinin doğru ve güncel şekilde
beyan edilmesi, ürünün tabi olduğu teknik mevzuatın doğru belirlenmesi açısından kritik önem
taşımaktadır. Hatalı GTİP beyanı nedeniyle yanlış mevzuat kapsamında işlem tesis edilmemesi ve
denetim sürecinde ürün yeri değişikliği yapılmaması gerekmektedir.
• Başvuru kapsamında sunulan deney raporları, sertifikalar ve benzeri uygunluk
değerlendirme dokümanlarının yetkili ve doğrulanabilir uygunluk değerlendirme kuruluşları
tarafından düzenlenmiş olması; belgelerin kapsam, geçerlilik süresi ve ürün uygunluğu açısından
önceden kontrol edilmesi gerekmektedir. Ayrıca denetim sürecinde talep edilen ilave bilgi ve
belgelerin Ticaret Bakanlığınca belirlenen süreler içerisinde sistem üzerinden eksiksiz şekilde
sunulması önem arz etmektedir.
• Ön izin uygulamasına tabi ürünlerde gerekli izin, uygunluk ve dış onay
süreçlerinin ürünlerin gümrüklü sahaya intikalinden önce tamamlanması gerekmektedir. Bu
kapsamda özellikle yurtdışı ticaret müşavirlikleri/ataşelikleri tarafından onaylanması gereken
belgelerin güncel uygulamalar doğrultusunda eksiksiz hazırlanması ve ön izin başvurularında
ürün fotoğrafları ile teknik bilgilerin tam olarak sunulması gerekmektedir.
• Ürünler üzerinde yer alan CE işareti, teknik işaretlemeler, etiket bilgileri,
güvenlik uyarıları ve tanımlayıcı bilgilerin ilgili teknik mevzuat hükümlerine uygunluğunun
başvuru öncesinde kontrol edilmesi gerekmektedir.

• TAREKS ve BelgeNET sistemlerine girilen tüm bilgi ve beyanların doğru, tutarlı
ve eksiksiz olması; sonradan düzeltme veya ek inceleme gerektirecek hatalı ya da çelişkili veri
girişlerinden kaçınılması gerekmektedir.
• Fizikî muayene ve numune alma süreçlerinde; ürünleri teknik olarak tanıyan
yetkin personelin hazır bulundurulması, muayeneye konu ürünlerin doğru şekilde ibraz
edilmesi ve numune alınacak ürünlerin erişilebilir durumda tutulması gerekmektedir.
Muayene süreçlerinin kesintisiz yürütülebilmesi adına gerekli organizasyonun önceden
sağlanması önem arz etmektedir.
• Başvuru süreçlerinin TAREKS ve BelgeNET sistemleri üzerinden düzenli olarak
takip edilmesi; ilgili gümrük müşaviri ve ithalatçı firmaya ait iletişim bilgilerinin güncel
tutulması, sistem üzerinden yapılan bildirim, mesaj ve taleplerin gecikmeksizin
değerlendirilmesi gerekmektedir.
• Çok kalemli veya yüksek hacimli başvurularda; muayene, inceleme ve doğrulama
süreçlerini hızlandıracak ürün listeleri, teknik eşleştirme tabloları ve destekleyici
dokümantasyonun başvuru aşamasında sistem üzerinden sunulması süreç etkinliği açısından
önem taşımaktadır.
• Kapsam dışı olduğu değerlendirilen ürünlerde TAREKS sistemi üzerinde ilgili
alanların doğru şekilde işaretlenmesi ve kapsam dışılık gerekçesinin teknik doküman, katalog,
açıklayıcı bilgi ve destekleyici belgeler ile birlikte sistem üzerinden açık şekilde ortaya
konulması gerekmektedir.
• TSE çağrı merkezi, elektronik posta altyapısı ve sistem içi mesajlaşma
modüllerinin etkin şekilde kullanılması; tereddüt edilen teknik veya mevzuatsal hususlarda işlem
tesis edilmeden önce ilgili mevzuatın kontrol edilmesi süreçlerin sağlıklı ilerlemesine katkı
sağlayacaktır.
• Fizikî muayene süreçlerinde gönderilen teyit ve onay taleplerine süresi
içerisinde cevap verilmesi ve tüm denetim süreçlerinde işlem tesis eden kişi ve kuruluşlara ait
vekâletname ve yetkilendirme bilgilerinin güncel tutulması gerekmektedir.
İthalatta ürün güvenliği denetimi başvuruları yetkili gümrük müşavirleri aracılığıyla
yapılabilmekle birlikte, başvuru sonrasında süreçlerin takibi Enstitümüz sistemleri üzerinden
ithalat yapan firmalar tarafından da doğrudan gerçekleştirilebilmektedir. Bu kapsamda,
ithalat yapan firmalar mevcut yetkilendirmeler çerçevesinde Enstitümüz sistemleri üzerinden
başvurularını ve denetim süreçlerini doğrudan takip edebilmekte olup; süreç içerisindeki
bildirim, talep ve eksiklikler başvuru aşamasında sisteme tanımlanan firma iletişim bilgileri
üzerinden de ilgililere iletilmekte ve aynı zamanda sistem üzerinden anlık olarak
görüntülenebilmektedir.
Firmaların sürece aktif şekilde dâhil olmaları; bilgi akışının doğrudan sağlanmasına, talep edilen
hususlara hızlı geri dönüş verilmesine ve olası eksikliklerin gecikmeksizin giderilmesine katkı
sağlayarak başvuruların daha etkin ve hızlı şekilde sonuçlandırılmasına imkân sunmaktadır.
Başvuru sahibi kuruluşların mevzuat yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiği durumlarda
başvuruların ortalama 7 gün içerisinde sonuçlandırılabildiği görülmektedir.
Bu kapsamda Enstitümüzce, ithalatta ürün güvenliği denetim süreçlerinin mevzuat ve mevcut
imkânlar çerçevesinde daha etkin yürütülmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve süreçlerin
optimize edilmesi amacıyla sürekli iyileştirme çalışmaları kararlılıkla sürdürülmektedir.